Yaşlanma çağında diyet kaynaklı sera gazı tablosu değişiyor: Gençlerde düşüş, yaşlılarda artış eğilimi

Yiyeceklerin iklim etkisi çoğu zaman ülke ortalamaları ya da tek tek gıda grupları üzerinden tartışılıyor. Ancak yaşam boyu yaş yapısı değiştikçe ve insanlar farklı yaşlarda farklı beslenme örüntülerine yöneldikçe, “ortalama” göstergeler iklimle bağlantılı emisyonların ne zaman ve nerede yükselip azalabileceğini kaçırabiliyor. Çok uluslu yeni bir analiz, yaşa özgü beslenme alışkanlıklarını diyetin sera gazı ayak iziyle eşleştirerek, diyet kaynaklı emisyonların demografik yaşlanma ile birlikte nasıl farklı dinamikler gösterebildiğini ortaya koyuyor.

Araştırma ekibi, diyet tüketimine dair ayrıntılı verileri “tüketim bazlı” bir emisyon envanteriyle birleştirdi. Analizde, gıda ve içecek tüketimlerini kapsayan Global Dietary Database’ten (Küresel Diyet Veritabanı) elde edilen yaş gruplarına göre alım kayıtları kullanılırken, gıdaların üretim ve tedarik zinciri boyunca ortaya çıkan iklim emisyonlarının hesaplanması için FAOSTAT’a dayalı tüketim temelli envanterden yararlanıldı. Çalışma, 2000’den 2019’a uzanan dönemde 149 ülkeyi kapsadı ve 141 farklı ürünün 22 yaş grubundaki tüketim desenlerini mercek altına aldı. Bu geniş kapsam, yaşa bağlı beslenme farklılıklarının emisyonlara yansımasını ülke ölçeği ortalamalarına mahkûm etmeden değerlendirmeyi amaçladı.

Yaklaşım, farklı yaşlarda “ne yenildiği” ile o gıda grubunun iklim etkisine yol açan tedarik ve üretim süreçlerini aynı çerçevede ele alarak, diyetle ilişkili sera gazı emisyonlarının yaş grupları arasında nasıl ayrıştığını nicel biçimde hesapladı. Araştırmacılar, yaşa özgü diyet profillerini emisyonlarla eşleyerek toplam emisyon eğilimlerinin yalnızca toplumun genel beslenme biçimiyle değil, nüfusun yaş dağılımındaki değişimle de şekillendiğini vurguluyor.