‘Tasarım bebekler’ için patent alındı

0

Genetik iyileştirmenin sınırları genişlemeye devam ederken California’daki bir bireysel gen bilimi şirketi ABD’de, üreme kliniklerinde seçilen özelliklere sahip bebekler yaratmak için kullanılabilecek bir tekniğin patentini aldı.

Esas iş sahası müşterilerinin DNA’larını analiz ederek sağlık ve ataları hakkında bilgi sağlamak olan 23andMe isimli şirketin aldığı patent “tasarım bebekler” yaratılmasına giden tartışmalı yolun önünü açabilir.

Bebek

Böylece ailenin isteğine göre bebeğin saç ya da göz renginin seçilebilmesinin yanı sıra müstakbel anne babanın genleri incelenerek hastalığa meyilli genlerin ayıklanması sayesinde daha sağlıklı bebekler de yaratılabilir.

Belçika’daki Bioethics Institute Ghent’ten, 23andMe’nin aldığı patent konusunda Genetics in Medicine Dergisi’nin Perşembe günü yayınlanan sayısında bir yorum da yazan Sigrid Sterckx, alınan patentin şu an üreme kliniklerinde yapılanlara muazzam bir katkısı olacağını belirtti. Sterckx, “Yalnızca hastalıklarla ilgili özelliklerde değil bunun dışında kalan alanlarda da farklı bir yaklaşım getirilmesini sağlayacak,” dedi.

Mountain View California merkezli 23andMe, aldığı patentin Family Traits Inheritance Calculator (Aile Özellikleri Kalıtım Hesaplayıcısı) denen bir araç sayesinde bebeklerin dış özelliklerini seçebilmeyi de kapsamasına karşılık bunu uygulamayı planlamadıklarını belirtti. 23andMe buna karşılık araçlarının müşterilere çocuklarının göz renginin ne olabileceği, acı tadı alabilip alamayacağı ya da laktozu tolere edebilip edemeyeceği gibi eğlenceli bilgiler sağlayacağını belirtti.

23andMe’den sözcü Catherine Afarian email üzerinden verdiği yanıtta: “Yaklaşık beş yıl önce patent için ilk kez başvurulduğunda üreme klinikleri için donör seçim sürecinin fotoğraflar, aile geçmişi ve donörlerin geçtiği bazı sınırlı genetik testlerden geçtiği uygulamaların önünü açabileceği düşünülüyordu, geçen beş yılda bu epey gelişti. Ancak 23andMe hiçbir zaman bu fikrin peşinde olmadı ve bunu yapmayı planlamıyor,” dedi. 23andMe 2006 yılında, Google’ GOOG +2.37% ın kurucularından Sergey Brin’den yakın zamanda ayrılan Anne Wojcicki’nin ortaklığında kuruldu.

Bebeğin ten ya da saç rengi hatta atletikliği gibi fiziksel özelliklerini güvenli yollardan seçerek gerçek “tasarım bebekler” yaratmak için halen uzun bir yol var. Ancak genetik teknolojisindeki gelişmeler sayesinde o gün gittikçe yaklaşıyor olabilir.

Bazıları biyomühendislik ürünü çocuklar yaratmanın etik olmadığını, bunun daha varlıklı ailelerin çocuklarına avantaj sağlayarak toplumsal bölünmeleri arttıracağını söylüyor. Diğerleri ise bunun neden olacağı kaygan zemin konusunda endişeli. Çocuğun göz rengini seçmek görece zararsız olabilir ancak genetik atılımlar ailelerin çocuğun zekasını ya da sportif yeteneklerini seçebilmesini sağlarsa işler karışabilir.

23andMe’nin aldığı patentle ilişkisi olmayan diğer olası bir yaklaşım ise aşılama öncesi genetik tanılama (pre-implantation genetic diagnosis ya da PGD) olarak biliniyor. Bu yöntemde üç günlük, yaklaşık altı hücreden oluşan embriyonun bazı genetik hastalıkları taşıyıp taşımadığı araştırılıyor. Hastalığın geçmediğinden emin olmak için yalnızca sağlıklı embriyolar anne rahmine aşılanıyor.

Ancak ABD’deki bazı klinikler PGD yöntemini yalnızca kalıtsal hastalıkların kökünü kazımak için değil müşterilerin bebeğin cinsiyetini seçebilmesi için de kullanıyor.

Bununla birlikte PGD yönteminin göz, saç rengi gibi görece daha az gene bağlı özelliklerin seçilmesi için de kullanılması mümkün. Ancak çevresel etmenlerin yanında birçok genetik faktörle belirlenen boy uzunluğu, atletiklik ya da zeka gibi özelliklerin seçilmesi daha zor.

23andMe’nin patenti ise daha farklı bir tekniği tanımlıyor. Bu teknikte müşteri belli özellikler ya da çocuğun nasıl olmasını istediğini tanımlıyor. Patente göre, donörün kendi genetik profiline bakılarak bilgisayarlı sistemde istenen özelliklere ilişkin kalıtım hesaplamaları yapılıyor ve bunların gerçekleşmesi için alıcıya uygun bir ya da daha fazla donör tanımlanıyor.

Alıcı örneğin kolorektal kansere yakalanma olasılığı düşük bunun yanında renkli gözlü olma olasılığı yüksek bir bebek isteyebiliyor. Bunun mümkün olabilmesi için ise hem alıcı hem de donörün genetik profillerinin bilinmesi gerekiyor.

Leave A Reply

Your email address will not be published.