Ev geçmişi ve içme suyu türü, kanda PFAS düzeyini öngörebilir: Yeni çalışma

13 Temmuz 2026’da yayımlanan yeni bir araştırma, kirletilmiş topluluklarda yaşayan insanların kanında tespit edilen per- ve polifloroalkil maddelerinin (PFAS) düzeyleriyle, kişilerin hayatları boyunca nerede yaşadıkları ve hangi tür içme suyunu tükettikleri arasında bir ilişki kurdu. PFAS’lar çevrede çok yavaş parçalandıkları ve vücutta birikebildikleri için “kalıcı kimyasallar” olarak biliniyor. Çalışma, maruziyetin yalnızca tek bir su kaynağından değil, zaman içinde değişen ev içi koşullardan birikimli biçimde etkilenebileceği fikrini merkeze alıyor.

Araştırmacılar, PFAS maruziyetini ölçmek için “serum PFAS” düzeylerini çıktı olarak değerlendirdi. Bu yaklaşım, kişinin vücut sıvısında görülen kimyasal izlerin, maruziyetin tarihini yansıtma potansiyeline dayanıyor. PFAS’ların içme suyuna, kirlilik kaynağından su sistemlerine doğru göç ederek karışabildiği; bu nedenle kontamine olmuş bölgelerde evlerin farklı dönemlerde farklı su kaynaklarına bağlanmasının, maruziyet desenini değiştirebileceği belirtiliyor.

Çalışmanın temel sorusu, “konut geçmişi” ile “içme suyu türü” gibi değişkenlerin, kanda ölçülen PFAS konsantrasyonlarını tahmin etmeye yardımcı olup olmayacağı. Yazarlar, bir hanenin yıllar içinde farklı şebeke hatlarına, farklı arıtma koşullarına veya alternatif su temin yöntemlerine erişmiş olmasının, PFAS’ların vücuda ulaşma yolunu etkileyebileceğini vurguluyor. Başka bir ifadeyle, aynı genel bölgede yaşamak bile zamanın ve su tedarik biçiminin değişmesine bağlı olarak farklı maruziyet paternlerine yol açabilir.

Araştırmacılar ayrıca, “tüm içme suları aynı değildir” noktasını ön plana çıkarıyor. PFAS’lar su sistemlerinde farklı davranabildiğinden ve arıtma/dağıtım süreçleri kimyasalın görünürlüğünü etkileyebileceğinden, hangi tür içme suyuna erişildiğinin önem taşıdığı ifade ediliyor. Bu vurgu, yalnızca kontaminasyonun varlığına değil, kontaminasyonun suya nasıl ve ne ölçüde karıştığına odaklanıyor.

Çalışmanın gözlemsel tasarımı, ilişkinin mekanik nedenlerini tek başına kesin biçimde kanıtlamayı amaçlamıyor; bunun yerine, kontamine bölgelerde maruziyeti anlamak için pratik bir çerçeve sunuyor. Araştırmacılar, konut geçmişinin ve içme suyu türünün, serum PFAS düzeyleriyle birlikte değerlendirildiğinde maruziyetin bir bölümünü açıklayabildiğini ileri sürüyor. Bu tür modellerin, riskin değerlendirilmesi ve tarama çalışmalarında kimin daha yüksek olası maruziyet altında olduğuna dair daha hedefli bir bakış sağlayabileceği düşünülüyor.