PROTEXI: COVID-19 bağışıklık hafızasını kanser aşılarına dönüştüren dendritik hücre platformu

SARS‑CoV‑2 ile gelişen bağışıklık hafızasının yalnızca virüse karşı koruma sağlamakla kalmayıp, kanserle mücadeleye de yönlendirilebileceği fikri, yeni bir çalışmayla daha somut hale geldi. Celloram Inc., University Hospitals ve Case Western Reserve University’den araştırmacıların geliştirdiği PROTEXI adlı dendritik hücre temelli aşı platformu, COVID‑19 enfeksiyonu ve COVID‑19 aşılamasıyla oluşmuş “antiviral” CD4⁺ yardımcı T hücresi yanıtlarını hedefe alarak tümöre karşı bağışıklık yanıtını güçlendirmeyi amaçlıyor. Çalışma, Nature Communications’ta yayımlandı.

Kanser aşılarında uzun süredir zorlanan noktalardan biri, CD4⁺ yardımcı T hücrelerinin antitümör bağışıklık için kritik olmasına rağmen bu hücreleri klinik olarak işe yarar biçimde harekete geçirecek “yardım sinyallerini” güvenilir şekilde tasarlayabilmenin güçlüğü. PROTEXI bu engeli, tamamen yeni ve karmaşık bir bağışıklık yolu kurmak yerine, popülasyon düzeyinde yaygın olan antiviral helper T hücresi aktivitesini yeniden yönlendirme yaklaşımıyla ele alıyor. Böylece platformun mantığı, mevcut bağışıklık hafızasını “yeniden programlamak” olarak özetlenebilecek bir çerçeveye dayanıyor.

PROTEXI’nin tasarımında tümöre özgü antijenler, SARS‑CoV‑2 Spike proteinin parçalarından türetilen yardımcı epitel bölgeleriyle birleştiriliyor. Bu yardımcı epiteller, daha önce maruz kalmış ya da aşı olmuş kişilerde bağışıklık sisteminin tanıyabildiği küçük peptit bölgeleri olarak konumlanıyor. Mantık şu: Dendritik hücreler aracılığıyla tümör antijenleri sunulurken, aynı zamanda Spike kaynaklı helper epitellerin de devreye sokulması, CD4⁺ T hücrelerinin antitümör yanıtın sürdürülmesine katkı sağlayacak şekilde daha verimli şekilde “tümör mikroçevresine” bağlanmasını hedefliyor.